Wat is hoger onderwijs?

Hogeschool of universiteit
Particulier onderwijs
Bachelor en master
Deeltijd en duaal
Associate degree

Hogeschool of universiteit

Een hogeschool biedt beroepsgerichte opleidingen aan; na vier jaar ben je klaar om de arbeidsmarkt op te gaan. Op hogescholen doe je kennis op waar je in de praktijk wat aan hebt. Werkervaring opdoen is een belangrijk onderdeel van een hbo-opleiding. Je leert de theoriekennis tijdens stages toe te passen op de werkvloer. Voor de hogeschool heb je minimaal een havo of mbo-4 diploma nodig om toegelaten te worden. Bij een universiteit leer je complexe zaken te analyseren en ook zelf wetenschappelijk onderzoek te doen. Studeren aan de universiteit is iets heel anders dan naar school gaan. Vergeleken met een hbo-opleiding biedt de universiteit minder structuur en meer vrijheid. Je bent zelf verantwoordelijk voor het verloop van de studie. Er is grote keuzevrijheid bij het kiezen van hoofd- en bijvakken. Naast veel zelfstudie moet je discipline opbrengen om colleges bij te wonen en zorgen dat je je tentamens haalt. Wo is een veelgebruikte afkorting voor ‘wetenschappelijk onderwijs'; dit zijn opleidingen aan de universiteit. Voor de universiteit heb je minimaal een vwo-diploma of een hbo-propedeuse nodig om toegelaten te worden.

Particulier hoger onderwijs

Nederland telt enige tientallen particuliere hogescholen, waaronder Hogeschool Schoevers, NTI of LOI, en een paar particuliere universiteiten waarvan Universiteit Nyenrode de bekendste is. Particuliere instellingen worden niet gefinancierd door de overheid. Ze kunnen hun opleidingen wel laten goedkeuren (accrediteren). Voor de geaccrediteerde opleidingen kunnen studenten in aanmerking komen voor studiefinanciering. Het collegegeld is hoger dan bij de bekostigde opleidingen. Alle opleidingen die op Studiekeuze123.nl vermeld staan, zijn geaccrediteerd. Op Studiekeuze123.nl staat bij de opleiding vermeld als het om een particuliere opleiding gaat (P). 

Alle andere opleidingen (dus: niet-particuliere) vallen onder het bekostigd hoger onderwijs. Bij een bekostigde hogeschool of universiteit betaalt (bekostigt) de overheid de instelling om opleidingen te verzorgen. Je hebt voor deze opleidingen recht op studiefinanciering.

Bachelor en master

Vanaf 2002 is de bachelor-masterstructuur ingevoerd op hogescholen en universiteiten. Dit houdt in dat de opleiding uit twee fasen bestaat: een bachelorfase en een masterfase. Op een hogeschool duurt de bachelorfase vier jaar. Op de universiteit duurt je bachelor drie jaar, en is een master een logisch vervolg. Deze masterfase duurt één of twee jaar (soms tot 3,5 jaar) De meeste masteropleidingen worden aangeboden door de universiteiten, enkele masters worden ook door hogescholen aangeboden.

Bachelor-masteraansluitingen
Met je wo-bachelor kun je direct door naar een wo-master. Je kunt kiezen uit verschillende masteropleidingen, aan dezelfde universiteit of aan een andere universiteit in Nederland of in het buitenland. Met een hbo-bachelor kun je ook doorstromen naar een masteropleiding aan een universiteit. In veel gevallen moet je dan wel eerst een 'overgangsprogramma' of schakelprogramma volgen. Op Studiekeuze123.nl kun je zien welke bachelor-master aansluitingen mogelijk zijn, en welke schakelprogramma's vereist zijn: kijk hiervoor bij de factsheets van de verschillende opleidingen.

Titels
Bachelor is een internationale titel waarop je recht hebt na een succesvol afgeronde bachelorstudie aan de hogeschool of universiteit. Een bachelor titel mag je achter je naam vermelden, bijvoorbeeld: BEc (bachelor of economics), BA (bachelor of arts) of BSc (bachelor of science). Ook Master is een internationale titel die je achter je naam zet: MSc (Master of Science).

Waarom een bachelor-masterstructuur?
De Europese onderwijsministers wilden de opleidingen in het hoger onderwijs in Europa beter vergelijkbaar maken. In 1999 ondertekenden zij daarvoor de Bolognaverklaring. Dit hield in dat in heel Europa eenzelfde onderwijssysteem ingevoerd werd dat bestaat uit twee fasen: een bachelorfase en masterfase. Dit heeft als voordeel dat je meer keuzemogelijkheden hebt. Een bachelordiploma geeft toegang tot een breed aanbod aan masterstudies in binnen- en buitenland. Omdat de diploma's internationaal beter vergelijkbaar zijn, is het ook makkelijker om een tijdje in het buitenland te gaan studeren. En na je studie kun je makkelijker in het buitenland aan het werk met je Nederlandse diploma.

Bachelor-masterdossier van het Ministerie OCW 

Deeltijd en duaal

Bij een deeltijdstudie ga je naast je baan één, twee of drie avonden per week of op zaterdagen naar de hogeschool of universiteit. Zo studeer je ongeveer 20 uur per week. Je hebt geen recht op studiefinanciering. Op Studiekeuze123.nl kun je specifiek deeltijdopleidingen zoeken en vergelijken. Je kunt hier ook de specifieke studentenoordelen van deeltijdopleidingen vergelijken.

Bij een duale studie worden studeren en een betaalde baan afgewisseld of gecombineerd. Werk en studie sluiten op elkaar aan en vergeleken met een voltijd studie is er meer tijd om werkervaring op te doen. In de periode dat je werkt, ben je gewoon werknemer en ontvang je een salaris (en ben je dus geen stagiaire). Op de universiteit betekent duaal studeren meestal dat je studie wordt verlengd met een jaar werken in de praktijk. Als duale student heb je ook recht op studiefinanciering.

Op www.studiekeuze123.nl kun je zien welke opleidingen een deeltijd of duale variant hebben. Als je een aantal opleidingen met elkaar gaat vergelijken kun je ook zien hoeveel eerstejaars deze deeltijd en duale opleidingen hebben gevolgd. Het aantal eerstejaars kun je vinden door in het vergelijkingsresultaat bij het criterium ‘Kerncijfers per opleiding' te kijken naar: ‘instroom deeltijd' en ‘instroom duaal'.

Associate degree

Het Associate Degree-programma (Ad-programma) is een nieuw type hoger onderwijs met een eigen wettelijke graad. Het is vooral bedoeld voor mbo-4 afgestudeerden en werkenden. De nu lopende pilot bij diverse hogescholen is gestart na signalen vanuit de arbeidsmarkt. Er is vraag naar werknemers met een opleidingsniveau tussen mbo-4 en hbo in. Vaak is het mogelijk om leren en werken te combineren.

Een Ad-programma is onderdeel van een hbo-bachelor en sluit goed aan op mbo-opleidingen. De studielast is in principe 120 ECTS (en eventueel meer), dus af te ronden in twee jaar. Daarna is het mogelijk om binnen twee jaar ook de hbo-bacheloropleiding af te ronden.

De vooropleidingseisen voor een Ad-programma zijn gelijk aan die van de hbo-bachelor waar het programma onder valt. Als je voldoet aan de studiefinancieringseisen kun je studiefinanciering krijgen bij het volgen van een Ad-programma.

Overzicht van Associate degrees